Podczas udzielania świadczeń medycznych w ramach POZ lub NiŚPL może zaistnieć konieczność przeprowadzenia wizyty w domu pacjenta. Jest to prawo pacjenta, a przychodnia POZ powinna zapewnić możliwość realizacji wizyt domowych zgodnie z harmonogramem we wcześniej ustalonych godzinach.
Organizacja umawiania i przeprowadzania takich wizyt może różnić się w zależności od placówki medycznej i jest kwestią, na którą koniecznie trzeba zwrócić uwagę przy podejmowaniu zatrudnienia.
Najważniejsze informacje praktyczne dla lekarza POZ:
- pacjent ma prawo do wizyty domowej w przypadku nagłego zachorowania lub pogorszenia stanu zdrowia i braku możliwości uzyskania pomocy w miejscu udzielania świadczeń (w przychodni POZ),
- zasadność wizyty domowej jest decyzją lekarza, który bierze pod uwagę wszystkie informacje uzyskane podczas wywiadu. Na tej podstawie samodzielnie decyduje, czy wizyta domowa jest konieczna danego dnia. Być może wystarczy przeprowadzić teleporadę albo ustalić z pacjentem późniejszy termin wizyty. To lekarz ostatecznie decyduje o tym, czy wizyta domowa jest uzasadniona medycznie,
- w przypadku bezpośredniego zagrożenia życia lub nagłych wypadków, gdzie zwłoka w udzieleniu pomocy może spowodować niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia, pomoc powinna zostać udzielona przez Zespół Ratownictwa Medycznego. W takiej sytuacji już podczas wstępnego zbierania wywiadu podczas rozmowy telefonicznej należy poinstruować pacjenta lub jego rodzinę o konieczności zadzwonienia pod numer 112 i wezwanie karetki,
- zgodnie z rozporządzeniem w sprawie świadczeń gwarantowanych lekarz pracuje w godzinach zgodnie z harmonogramem, który zgłasza się do NFZ. Nie ma obowiązku, aby w przychodni od 8 do 18 był lekarz. Musi być pielęgniarka. Jeśli przyjdzie pacjent z podejrzeniem zawału to każdy pracownik przychodni powinien wiedzieć jaka jest procedura postępowania.
Wizyta domowa lekarza nie różni się zasadniczo od tej gabinetowej. Zasady przeprowadzania badania podmiotowego i przedmiotowego są takie same, niezależnie od miejsca udzielania świadczeń medycznych. Przebieg wizyty opisz na papierze lub w formie elektronicznej notatki, a następnie uzupełnij w systemie po powrocie do przychodni. Możesz też korzystać z aplikacji lub urządzeń mobilnych, które umożliwią prowadzenie dokumentacji elektronicznej podczas wizyty, w zależności od wyposażenia i oprogramowania stosowanego w danej placówce. To, jakich narzędzi czy wzorów dokumentów medycznych możesz potrzebować, ustalisz samodzielnie na podstawie wspomnianego wcześniej wywiadu. Niezależnie od tego, e-skierowanie lub e-receptę można wystawić z dowolnego urządzenia mobilnego przez gabinet.gov.pl, albo w przychodni po powrocie. Jeżeli pracujesz w miejscu, o ograniczonym zasięgu i bez dostępu do Internetu, można wystawić recepty i skierowania w formie papierowej. Wtedy najlepiej poprosić rejestrację o przygotowanie recept i kuponów papierowych.
Jak dotrzeć do pacjenta?
Warto dopytać w przychodni o transport do domu pacjenta. Niektóre placówki medyczne zapewniają samochód służbowy, czasem wraz z kierowcą. W innych POZ oczekiwane jest, że dostaniemy się tam we własnym zakresie. W przypadku mniejszych miejscowości, gdzie odległość między przychodnią a miejscem zamieszkania pacjenta bywa znacząca, szczególnie warto zadbać o rozliczenie i zwrot kosztów transportu, np. w postaci kilometrówki czy dodatkowego zapisu w umowie B2B (kontraktowej). W przypadku dalszych wyjazdów należy także zarezerwować odpowiednią ilość czasu na przejazd w obie strony oraz przeprowadzenie wizyty.
Co ze sobą zabrać na wizytę domową?
Wywiad medyczny ma kluczowe znaczenie. Jeżeli dobrze go zbierzemy, przebieg wizyty nie powinien nas zaskoczyć. Trzeba jednak pamiętać, że pacjent lub jego rodzina nie zawsze potrafią precyzyjnie opisać dolegliwości. Mogą zdarzyć się sytuacje, że zastaniemy pacjenta w stanie nagłego zagrożenia życia i będziemy musieli wstępnie go zaopatrzyć do przyjazdu ZRM. Z Zawsze warto zabierać ze sobą sprzęt umożliwiający pomiar parametrów krytycznych: pulsoksymetr, ciśnieniomierz, termometr, glukometr. Warto niekiedy zabrać ze sobą także worek AMBU i sprzęt umożliwiający założenie wkłucia obwodowego.
W niektórych przypadkach przydatny okazuje się też przenośny aparat EKG. Oczywiście dostęp do takiego sprzętu nie zawsze jest możliwy, jednak, jeśli taka okazja nadarza się, warto rozważyć zabranie go ze sobą do wezwań związanych, np. z upadkami, złym samopoczuciem czy zawrotami głowy.
Rozważ też zabranie ze sobą podstawowych leków, np. hipotensyjnych, sterydowych, przeciwbólowych i rozkurczowych. W przypadku tych ostatnich możesz zasugerować ich zastosowanie już w trakcie zbierania wywiadu medycznego. Umożliwi Ci to ocenę działania leków objawowych, kiedy już będziesz na wizycie.
Jeśli nie ma możliwości korzystania z samochodu, trudno wyobrazić sobie chodzenie pieszo na każdą wizytę domową z trzema torbami sprzętu. Z tego względu ostateczną decyzję na temat potrzebnego na wizytę sprzętu medycznego powinno się ustalać indywidualnie, na podstawie wywiadu i możliwości logistycznych przychodni.
Czego unikać na wizycie domowej u pacjenta?
Często w swojej praktyce lekarskiej spotkasz się z prośbami o podanie „kroplówki na wzmocnienie”. Należy mieć świadomość, że prowadzenie takiej terapii u osób bez odpowiedniego nadzoru medycznego i badań jest nieodpowiedzialne. Masz ograniczoną ilość czasu na przeprowadzenie wizyty. Nie zdążysz w tym czasie zbadać, założyć wkłucia, podać płynu, cierpliwie poczekać aż kroplówka „zleci” i usunąć wkłucia. Nie jest to ani czas, ani miejsce na płynoterapię. Bądź asertywny/asertywna.
Odmowa wizyty domowej
Jeżeli na podstawie zebranego wcześniej wywiadu medycznego zdecydujesz się na odmowę przeprowadzenia wizyty domowej, dokładnie opisz w dokumentacji medycznej, co wpłynęło na tę decyzję. Jeżeli pacjent stwierdzi, że odmowa była niezasadna, może złożyć skargę do Rzecznika Praw Pacjenta. Mając odpowiednią dokumentację, łatwiej będzie Ci wykazać, że odmowa była uzasadniona.
Podsumowanie
Wizyt domowych w praktyce lekarskiej nie należy się obawiać. Jeżeli pracujesz pod nadzorem taka forma może w ogóle Cię nie dotyczyć. W dobrze zorganizowanej przychodni wizyty domowe nie wpływają negatywnie na komfort pracy lekarza, a czasem dają nawet dodatkową okazję do chwili odpoczynku. W źle zorganizowanej potrafią skutecznie uprzykrzyć pracę powodując opóźnienia w planowych wizytach i konieczność wyrabiania nadgodzin. Dlatego przed podjęciem pracy warto zorientować się w zasadach obowiązujących w przychodni i wybrać taką, w której praca będzie satysfakcją, a nie uciążliwością.